QUY ĐỊNH QUẢN LÝ, ĐỊNH DANH VÀ TRUY XUẤT NGUỒN GỐC HÓA CHẤT CẦN KIỂM SOÁT ĐẶC BIỆT (THÔNG TƯ 154/2026/TT-BCA)
Thông tư số 154/2026/TT-BCA được Bộ trưởng Bộ Công an ban hành ngày 04 tháng 9 năm 2026, thiết lập khung pháp lý toàn diện về việc quản lý, định danh và truy xuất nguồn gốc đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt thông qua Hệ thống định danh, truy xuất nguồn gốc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (sau đây gọi tắt là Hệ thống) tích hợp trên Nền tảng định danh và xác thực điện tử.
Thông tư này áp dụng đối với cơ quan Công an các cấp, đơn vị vận hành Hệ thống, cùng toàn bộ các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến hóa chất cần kiểm soát đặc biệt tại Việt Nam.
Các điểm cốt lõi then chốt:
- Cơ chế quản lý vận hành: Thực hiện theo nguyên tắc tự khai báo, tự chịu trách nhiệm. Hệ thống vận hành tự động đối soát dữ liệu liên thông với các Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia và CSDL chuyên ngành, không phát sinh thủ tục hành chính mới, không tổ chức tiếp nhận, thẩm định hay xét duyệt hồ sơ thủ tục hành chính.
- Định danh và Chuỗi cung ứng: Mỗi lô, mẻ hoặc đơn vị hóa chất được cấp một Mã chuỗi cung ứng duy nhất để liên kết toàn bộ vòng đời sản phẩm từ sản xuất/nhập khẩu đến tiêu dùng cuối cùng, cùng các Mã định danh hóa chất tương ứng thể hiện dưới dạng mã QR chuẩn quốc gia/quốc tế.
- Xác thực tài khoản: Việc truy cập và thao tác trên Hệ thống bắt buộc phải thông qua tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID (mức độ 02 đối với cá nhân, hoặc tài khoản định danh điện tử của tổ chức).
- Chế độ báo cáo sự cố khẩn cấp: Mọi sự cố, thất thoát, hao hụt bất thường, tiêu hủy bắt buộc hoặc nguy cơ mất an toàn phải được cập nhật lên Hệ thống trong thời hạn không quá 24 giờ.
- Lưu trữ và Bảo mật: Nhật ký (log) kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin phải được lưu trữ tối thiểu 05 năm.
Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 04 tháng 9 năm 2026.
NỘI DUNG CHI TIẾT VÀ PHÂN TÍCH CHUYÊN SÂU
1. Căn Cứ Pháp Lý Và Phạm Vi Điều Chỉnh
1.1. Hệ thống căn cứ pháp lý
Thông tư 154/2026/TT-BCA được xây dựng dựa trên nền tảng các văn bản luật và nghị định hiện hành, bao gồm:
- Luật Hóa chất số 69/2025/QH15;
- Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 05/2007/QH12 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 78/2025/QH15);
- Luật Căn cước số 26/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15);
- Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15;
- Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15;
- Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15;
- Các Nghị định liên quan: Nghị định 02/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 11/2025/NĐ-CP), Nghị định 69/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 169/2025/NĐ-CP), Nghị định 24/2026/NĐ-CP, Nghị định 26/2026/NĐ-CP, Nghị định 37/2026/NĐ-CP.
1.2. Phạm vi điều chỉnh và ngoại lệ
- Phạm vi điều chỉnh: Quy định chi tiết về việc xây dựng, quản lý, vận hành Hệ thống; khởi tạo, quản lý, sử dụng mã chuỗi cung ứng, mã định danh; tích hợp Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất; kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu truy xuất nguồn gốc.
- Các trường hợp bắt buộc áp dụng:
- Các trường hợp phải kê khai Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt theo quy định của pháp luật.
- Cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai báo, quản lý, theo dõi và truy xuất nguồn gốc hóa chất và sản phẩm hóa chất.
- Ngoại lệ pháp lý (Điều 1.2): Thông tư không điều chỉnh đối với việc quản lý hóa chất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh và hóa chất thuộc phạm vi bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.
2. Nguyên Tắc Quản Lý Và Khái Niệm Cốt Lõi
2.1. Giải thích từ ngữ quan trọng (Điều 3)
- Truy xuất nguồn gốc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt: Hoạt động theo dõi, giám sát, xác định toàn bộ hoạt động hóa chất gắn với một lô, mẻ, kiểu loại hoặc đơn vị hóa chất theo thời gian và địa điểm của từng công đoạn trong chuỗi cung ứng.
- Mã chuỗi cung ứng hóa chất cần kiểm soát đặc biệt: Dãy ký tự duy nhất (chữ, số hoặc ký tự khác) khởi tạo trên Hệ thống nhằm liên kết toàn bộ thông tin về các hoạt động diễn ra trong chuỗi cung ứng.
- Mã định danh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt: Dãy ký tự duy nhất gán cho từng hoạt động hóa chất đối với từng lô, mẻ hoặc đơn vị hóa chất cụ thể, phục vụ công tác quản lý và truy xuất.
- Chuỗi cung ứng hóa chất: Tập hợp thông tin về các tổ chức, cá nhân và toàn bộ hoạt động từ khâu sản xuất hoặc nhập khẩu đầu vào cho đến khi được sử dụng hoặc tiêu thụ cuối cùng.
- Sự kiện theo dõi trọng yếu: Các hoạt động hoặc sự việc phát sinh trong chuỗi cung ứng bắt buộc phải ghi nhận trên Hệ thống (được chi tiết tại Phụ lục Thông tư).
2.2. Các nguyên tắc áp dụng nền tảng (Điều 5 & Điều 19)
- Chính xác, kịp thời và minh bạch: Dữ liệu phải bảo đảm tính chính xác, đầy đủ, thống nhất, khai thác tối đa hạ tầng thông tin có sẵn.
- Bảo mật và Tuân thủ pháp luật: Việc khai thác, chia sẻ dữ liệu phải bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước.
- Không phát sinh thủ tục hành chính: Khởi tạo mã và cập nhật thông tin vận hành theo cơ chế tự khai báo, tự chịu trách nhiệm. Hệ thống thực hiện đối soát tự động với các CSDL quốc gia và chuyên ngành; không thụ lý, tiếp nhận, thẩm định hay xét duyệt hồ sơ.
- Giữ nguyên nghĩa vụ chuyên ngành: Việc thực hiện truy xuất trên Hệ thống không làm thay đổi các nghĩa vụ, trách nhiệm về thủ tục hành chính, chế độ báo cáo chuyên ngành theo quy định pháp luật về hóa chất.
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Việc thu thập, cập nhật dữ liệu cá nhân chỉ thực hiện trong phạm vi tối thiểu cần thiết theo quy định.
3. Cấu Trúc Mã Định Danh Và Tiêu Chuẩn Kỹ Thuật
3.1. Cấu trúc mã định danh hóa chất (Điều 8)
Mã định danh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt là mã duy nhất trên phạm vi toàn quốc, được khởi tạo theo công thức chuẩn hóa: Mã định danh hóa chất = Mã số GCP (hoặc Mã số định danh tổ chức, cá nhân)} + Số sê-ri
Thành phần mã | Mô tả chi tiết & Quy định |
|---|---|
Mã số GCP / Mã định danh | - Mã số GCP: Tiền tố mã doanh nghiệp theo tiêu chuẩn GS1, gồm từ 07 đến 12 chữ số do cơ quan có thẩm quyền cấp.- Trường hợp chưa có mã GCP: Hệ thống tự động sinh mã định danh dựa trên Mã số doanh nghiệp, Mã số thuế hoặc Mã số định danh cá nhân. Không bắt buộc doanh nghiệp phải đăng ký mã GCP để sử dụng Hệ thống. |
Số sê-ri (Serial) | - Mã định danh duy nhất của đối tượng truy xuất, độ dài tối đa 20 ký tự (chữ và số).- Do Hệ thống cấp theo nguyên tắc duy nhất trong phạm vi mã GCP/mã định danh chủ thể. Không trùng lặp và không thay đổi trong suốt vòng đời của đối tượng truy xuất. |
3.2. Hiển thị và Ánh xạ dữ liệu liên thông (Điều 7 & Điều 8)
- Biểu diễn kỹ thuật: Mã định danh được biểu diễn dưới dạng mã QR của Hệ thống, có thể quét và nhận diện bằng các thiết bị điện tử thông dụng.
- Đáp ứng Tiêu chuẩn Quốc gia: Đạt tiêu chuẩn TCVN 13274:2020 (hướng dẫn định dạng mã dùng cho truy vết) và TCVN 13275:2020 (định dạng vật mang dữ liệu).
- Khả năng liên thông quốc tế: Hệ thống hỗ trợ ánh xạ (mapping) mã định danh với các khóa định danh theo tiêu chuẩn GS1 (như GTIN, GLN, SSCC, GIAI, GRAI...) hoặc các tiêu chuẩn quốc tế tương đương khi kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông trong và ngoài nước.
- Nghĩa vụ ghi nhãn: Việc in/gắn mã định danh không thay thế nghĩa vụ ghi nhãn hàng hóa theo quy định pháp luật.
4. Quy Trình Vận Hành Trên Hệ Thống
[Chủ sở hữu hóa chất (Tài khoản VNeID)]
│
▼ (Thao tác kê khai thông tin)
[Hệ thống Định danh & Truy xuất nguồn gốc]
│
▼ (Kết nối & Chia sẻ dữ liệu)
[CSDL Mã số mã vạch / CSDL Chuyên ngành Hóa chất]
│
┌────────┴────────┐
▼ ▼
(Khớp dữ liệu) (Không khớp)
│ │
▼ ▼
[Tự động cấp Mã] [Báo lỗi ngay trên Hệ thống]
(Chuỗi cung ứng/ (Yêu cầu chỉnh sửa,
Định danh) không tính là thất bại TTHC)
4.1. Khởi tạo mã chuỗi cung ứng và mã định danh (Điều 9 & Điều 10)
- Truy cập: Chủ sở hữu lô/mẻ/đơn vị hóa chất sử dụng tài khoản VNeID đăng nhập vào Hệ thống.
- Khai báo dữ liệu: Nhập đầy đủ các trường thông tin quy định tại Điều 6.2 và Phụ lục.
- Đối soát tự động: Hệ thống tự động kết nối, đối soát thông tin với CSDL mã số mã vạch, CSDL chuyên ngành hóa chất và các CSDL liên quan.
- Cấp mã:
- Nếu dữ liệu khớp: Hệ thống tự động khởi tạo Mã chuỗi cung ứng và Mã định danh tương ứng.
- Nếu dữ liệu không khớp: Hệ thống thông báo ngay lập tức, chỉ rõ trường thông tin chưa phù hợp để đối tượng điều chỉnh. Việc chưa khởi tạo được mã không bị coi là kết quả giải quyết thủ tục hành chính và không làm hạn chế quyền hoạt động hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
4.2. Tích hợp Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất (Điều 12)
- Chủ sở hữu thực hiện tích hợp thông tin Phiếu kiểm soát mua, bán lên Hệ thống.
- Hệ thống đối soát tự động; nếu hợp lệ sẽ cập nhật và đồng bộ với CSDL chuyên ngành hóa chất.
- Lưu ý: Trong thời gian chưa hoàn thành tích hợp trên Hệ thống, tổ chức, cá nhân vẫn phải lập và lưu giữ Phiếu kiểm soát mua, bán theo đúng quy định pháp luật về hóa chất.
5. Quản Lý Sự Cố Khẩn Cấp Và Chấm Dứt Hiệu Lực Mã
5.1. Báo cáo sự cố khẩn cấp trong vòng 24 giờ (Điều 10.4 & Phụ lục)
Khi xuất hiện các tình huống bất thường trong quá trình tồn trữ, vận chuyển hoặc sử dụng hóa chất bao gồm:
- Phát sinh sự cố bất thường;
- Hao hụt bất thường, thất thoát;
- Tiêu hủy bắt buộc;
- Nguy cơ mất an toàn hóa chất.
➔ Yêu cầu bắt buộc: Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm cập nhật, kê khai điện tử lên Hệ thống trong thời hạn không quá 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện hoặc phát sinh sự việc. Dữ liệu kê khai gồm: thời gian, địa điểm, loại hóa chất, mã định danh/lô hàng, nội dung sự việc, biện pháp xử lý đã thực hiện và thông tin các bên liên quan nhằm phục vụ cảnh báo sớm và xử lý rủi ro.
5.2. Chấm dứt và khôi phục hiệu lực mã (Điều 13)
Các trường hợp bị chấm dứt hiệu lực mã:
- Tổ chức, cá nhân bị thu hồi, đình chỉ hoặc chấm dứt hiệu lực giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động hóa chất, hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.
- Mã chuỗi cung ứng hoặc mã định danh bị sử dụng sai mục đích, sai đối tượng, hoặc sai lệch thông tin đã khởi tạo.
- Theo yêu cầu bằng văn bản hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Quy trình xử lý & Thời hạn quy định:
- Thông báo giải trình: Trước khi chấm dứt hiệu lực, cơ quan quản lý gửi thông báo điện tử qua Hệ thống. Tổ chức, cá nhân có thời hạn 03 ngày làm việc để giải trình, làm rõ.
- Nguyên tắc không khôi phục mã vi phạm: Mã đã bị chấm dứt hiệu lực chính thức không được phép kích hoạt lại. Tổ chức, cá nhân phải tiến hành khởi tạo mã mới nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng.
- Khôi phục do sai sót: Trường hợp căn cứ chấm dứt không còn hoặc được xác định là không chính xác, cơ quan quản lý sẽ khôi phục hiệu lực của mã và dữ liệu trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ khi có kết quả xác minh.
6. Kết Nối, Chia Sẻ Dữ Liệu Và Giám Sát Hệ Thống
6.1. Khai thác dữ liệu và Phân quyền truy cập (Điều 14, 17 & 21)
- Cơ quan quản lý, vận hành Hệ thống (Bộ Công an / C06): Quyền truy xuất toàn bộ dữ liệu trên Hệ thống.
- Cơ quan nhà nước chuyên ngành: Được chia sẻ, truy xuất các thông tin thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ quản lý (19 trường dữ liệu tại Điều 6.2). Cơ chế chia sẻ khai thác thông tin đã có, không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại thông tin trùng lặp.
- Công khai cho tổ chức, cá nhân tra cứu (Điều 6.3): Tra cứu công khai các thông tin cơ bản: Tên hóa chất; Mã CAS; Nhãn hiệu, số sê-ri; Hình ảnh bao bì/vật chứa; Xuất xứ; Tên cơ quan/tổ chức/cá nhân; Mã lô/mẻ; Các sự kiện theo dõi trọng yếu.
6.2. Lưu trữ nhật ký hệ thống (Điều 18)
- Toàn bộ hoạt động kết nối, chia sẻ, truy cập và khai thác dữ liệu phải được ghi nhận và lưu giữ dưới dạng nhật ký hệ thống (log file).
- Thời gian lưu trữ nhật ký tối thiểu là 05 năm (trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác). Dữ liệu nhật ký phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, an ninh mạng và xử lý vi phạm.
7. Trách Nhiệm Phối Hợp Liên Ngành Và Thi Hành
7.1. Trách nhiệm của Cục Cảnh sát QLHC về TTXH - C06 (Điều 22.1)
Chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành Hệ thống; phân quyền truy cập, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành:
- Bộ Công Thương: Quản lý hoạt động hóa chất; kết nối, chia sẻ thông tin về giấy phép, điều kiện hoạt động.
- Bộ Tài chính: Kết nối dữ liệu hải quan, hóa đơn điện tử, quản lý tài chính.
- Bộ Khoa học và Công Công nghệ: Hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn quốc gia về truy xuất nguồn gốc, đồng bộ dữ liệu mã số mã vạch.
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Quản lý hóa chất trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường.
- Bộ Y tế: Quản lý hóa chất trong y tế, dược phẩm, mỹ phẩm.
- Ủy ban nhân dân & Công an các địa phương: Triển khai truy xuất nguồn gốc trên địa bàn, kiểm tra, xác minh và xử lý vi phạm.
7.2. Trách nhiệm của Tổ chức, Cá nhân hoạt động hóa chất (Điều 22.2)
- Thực hiện định danh, kê khai trung thực, chính xác, kịp thời dữ liệu hóa chất.
- Không làm giả, sửa đổi, chuyển nhượng hoặc sử dụng trái phép thông tin/mã truy xuất.
- Chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Nghĩa vụ cảnh báo khẩn: Thông báo ngay cho cơ quan quản lý Hệ thống khi phát hiện tài khoản hoặc mã bị truy cập trái phép, bị giả mạo hoặc bị sử dụng sai mục đích.
8. Quy Định Kê Khai Chi Tiết (Theo Phụ Lục Thông Tư)
Dữ liệu kê khai chi tiết trên Hệ thống được phân chia thành 03 nhóm thông tin chính:
DỮ LIỆU KÊ KHAI
│
┌──────────────────────────────┼──────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
[NHÓM 1: CHỦ THỂ] [NHÓM 2: DOANH NGHIỆP] [NHÓM 3: HOẠT ĐỘNG/SỰ KIỆN]
- Người Đại diện pháp luật - Mã số mã vạch (GS1) - NNCƯ, thử nghiệm, sản xuất
- Người trực tiếp giao dịch/ - Giấy phép (Hệ thống tự trích) - Tồn trữ, vận chuyển, giao dịch
vận chuyển - Sản phẩm/Lô hàng (BẮT BUỘC) - Phiếu kiểm soát (BẮT BUỘC)
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân - Hải quan, Hóa đơn - Sự cố, hao hụt (Báo cáo <24h)
- Kho xưởng, phương tiện...
- Nhóm 1 - Thông tin người tham gia chuỗi cung ứng:
- Người đại diện theo pháp luật của tổ chức/cá nhân.
- Người trực tiếp giao dịch, vận chuyển hóa chất (nếu có).
- Nguyên tắc: Tuyệt đối không kê khai thông tin cá nhân ngoài phạm vi, bảo đảm đúng quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
- Nhóm 2 - Thông tin doanh nghiệp & lô hàng:
- Mã số mã vạch (GCP, GTIN, GLN, SSCC, GIAI, GRAI - nếu có).
- Giấy tờ pháp lý: Giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện (Hệ thống tự động trích xuất từ CSDL quốc gia/chuyên ngành, doanh nghiệp không phải kê khai lại).
- Bắt buộc kê khai: Thông tin sản phẩm, thông tin lô hàng.
- Các thông tin bổ sung (nếu có): Tờ khai hải quan, hóa đơn điện tử, lĩnh vực hoạt động, SĐT, doanh nghiệp liên kết, phương tiện vận chuyển, bao gói, vùng sản xuất, nhà kho/xưởng, email...
- Nhóm 3 - Thông tin hoạt động hóa chất & Sự kiện trọng yếu:
- Hoạt động trọng yếu: Nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất, tồn trữ, sử dụng, xử lý chất thải, tiêu hủy, thải bỏ hóa chất.
- Hoạt động vận chuyển, giao dịch hóa chất.
- Bắt buộc kê khai: Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất.
- Thông tin báo cáo sự cố, hao hụt bất thường, thất thoát, tiêu hủy bắt buộc hoặc nguy cơ mất an toàn (là cơ sở để Hệ thống đưa ra cảnh báo sớm, xử lý rủi ro).
KẾT LUẬN VÀ LỘ TRÌNH THỰC HIỆN
Thông tư 154/2026/TT-BCA đặt nền móng cho việc chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý hóa chất cần kiểm soát đặc biệt tại Việt Nam. Bằng việc ứng dụng hạ tầng định danh điện tử VNeID và cơ chế tự động đối soát liên thông, Thông tư vừa nâng cao hiệu quả giám sát an ninh, an toàn hóa chất, vừa giảm thiểu tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
- Thời điểm có hiệu lực: Ngày 04 tháng 9 năm 2026.
- Cơ quan tiếp nhận phản ánh vướng mắc: Bộ Công an (thông qua Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - C06) chịu trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc và giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.
Link download TT: https://drive.google.com/file/d/1bNFF-xvhkD3I2BMDHuVGNzFEihN9dAyX/view?usp=sharing
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét